በጃፓን አንድ ሲኒ ቡና በ27 ሽህ ብር የተሸጠ ነው

በጃፓን በአንድ ትንሽ ቡና መሸጫ ሱቅ አንድ ሲኒ ቡና በ900 ዶላር
ወይንም በ27 ሺህ ብር ገደማ እየተሸጠ መሆኑ ግርምትን አጭሯል፡፡
አጀብ ያስባለው ይህ የቡና ሽያጭ ዋጋ እውን የሆነውም በጃፓን ኦሳካ
ከተማ በሚገኝ አንድ የቡና መሸጫ ሱቅ ለ22 ዓመት የቆየ ጥሬ ቡና
ያመጣው ልዩ ጣእም ምክንያት ነው፡፡
ካንጂ ታናካ የተሰኘው የቡና ሱቁ ባለቤት በማቀዝቀዣ ውስጥ በአጋጣሚ
ተረስቶ የቆየ ቡና ማግኘቱን ተከትሎ የተገኘ ልዩ ጣእም የዚህ አዲስ
እጅግ ውድ ቡና መነሻ መሆኑ ተገልጿል፡፡
ጥሬ ቡና ሲቆይ የተሻለ ጣእም ይዞ ሊገኝ ይችላል በሚል ቡናውን ዳግም
ለ10 ዓመት ካቆየው በኋላ የቡናው ጣእም ይበልጥ ጣፋጭ ሆኖ
እንዳገኘው የቡና ሱቁ ባለቤት ተናግሯል፡፡
በዚህ የተበረታታው ግለሰብ ብቻውን በሚሰራበት ሱቅ 22 ዓመት የቆየ
ቡና እራሱ ቆልቶ፣ ፈጭቶና አፍልቶ ለደንበኞቹ ያቀርባል ተብሏል፡፡
ይህም እድሜ ጠገብ ቡና ለተጠቃሚ ሲሸጥ አንድ ሲኒ ቡና በ900 ዶላር
እንደሆነም ተነግሯል፡፡
ምንጭ፦ ኦዲቴሴንትራል ድረ-ገጽ

Advertisements

Qabxiin Seensa Kutaa 1ffaa Ifoome

Bara barnootaa 2012tti qabxiin kutaa 11ffaa ittiin galan
dhiirotaaf 2.00, dubartootaaf ammoo 1.86 ta’uun ifoomera.
Qoramtootni galgalaa fi dhuunfaa dhiirotaaf 2.00,
dubartootaaf 1.86, ta’ee sagantaa barnoota galgalaa fi
dhuunfaatiin kan itti fufaan ta’a.
Qaama miidhamtoota dhagahuu hin dandeenye dhiirotaaf
1.86, dubartootaaf ammoo 1.71 akkasumas qaro
dhabeeyyii dhiirotaaf 1.71, dubartootaaf 1.61 akka ta’u
murtaa’era.
Naannolee deeggarsa addaa barbaadan, horsiisee bulaa fi
naannolee rakkoo nageenyaa turetti dhiirotaaff 1.86,
dubartootaaf 1.71 akka ta’u murtaa’un eerameera.
Barattoonni kanaan dura qabxii 2.00 fidanii turan, barnoota
kutaa 11ffaa isaanii sagantaa galgalaatin itti fufu.
Barattootni kutaa 11ffaatti darban hundinuu dameen
barnoota filatan kallattii Roodmaappiin Barnootaa fi leenjii
kaa’ame bu’uura godhachuun filannoon Saayinsii Umamaa
fi Saayinsaa Hawaasaa qofa ta’a.
Barnoonni bara 2012 Fulbaana 12 Wiixata dhufu kan
eegalu waan ta’eef, maatiin barattootaa ijoollee isaanii
gara mana barumsaatti akka ergan ibsameera

የትርፍ አንጀት በሽታ ምልክቶች

• የማያቋርጥና እየጨመረ የሚሄድ የሆድ ሕመም
• ሕመሙ በመጀመሪያ እምብርት አካባቢ ይጀምርና ወዲያውኑ ወደ
ታችኛው ቀኝ የሆድ ክፍል ይዞራል፡፡
• መጠነኛ ትኩሳት፣ የሆድ ድርቀት፣ ተውከት ይኖራል፤ የምግብ ፍላጎትም
ይቀንሳል፡፡
• የትርፍ አንጀት በሽታን ለማወቅ የሚደረግ ምርመራ
• የሕመምተኛው ሆድ በስተግራ በኩል ከብሽሽቱ በላይ በዝግታ ጠንከር
አድርጎ እስኪያመው ጫን ማለትና ከዚያም እጅን በፍጥነት ማንሳት፡፡
• እጅ በሚነሳበት ጊዜ እንደጦር የሚወጋ ሕመም ከተሰማው የትርፍ
አንጀት ሕመም መሆኑን የሚያሳይ ነው፡፡ በስተግራ በኩል ምንም ዓይነት
ሕመም ካልተሰማው በስተቀኝ በኩል በድጋሚ መሞከር ይገባል፡፡
የትርፍ አንጀት መሆኑ ጥርጣሬ ከገባን
• በአስቸኳይ የቀዶ ጥገና ሕክምና ሊያገኝ ወደሚችልበት ሆስፒታል መላክ
• የሚበላም ሆነ የሚጠጣ ነገር መሰጠት የለበትም፤ ሆዱንም ማጠብ
አይገባም፤ በሽተኛው ከሰውነቱ ብዙ ፈሳሽ ወጥቶ ድካም ከተሰማው
ጥቂት ውኃ ወይም ስኳርና ጨው የተቀላቀለበት ፈሳሽ ፉት እንዲል
በማድረግ መርዳት ተገቢ ነው፡፡
• ግለሰቡ ከትከሻው በግማሽ ቀና ብሎ እንዲቀመጥ ማድረግ
ለሕመምተኛው ምቾትን ሊሰጥ ይችላል፡፡
መልካም ጤንነት!!

Eejansiin Madaallii Barnootaa fi Qormaata Biyyoolessaa Qabxii Qormaata Kutaa 10ffaa Ifoomse

Eejansichi bara 2011 barattoonni miiliyoonni 1.2 ol
qormaata kutaa 10ffaa fudhachuu ibseera.
Barattoota qormaataman keessaa 682,572 dardarran,
572,997 ammoo shamarrani.
Kanneen keessaa 894,318 idileedhan, 354,782
dhuunfadhaan, 6,469 galgala barnoota isaanii kan
hordofanidha.
Qormaatamtoota keessaa %75.5 qabxii 2 fi sanaa ol kan
fidan yammuu ta’u, kuma 10 ol kan ta’an ammoo 4
fidaniiru.
Daayreektarri olaanaa eejansichaa obbo Araayaa G/
igzi’aabheer akka jedhanitti, lakkoofsi barattoota qabxii 2 fi
sanaa ol galmeessisanii kan bara darbee ni caala.
Bara darbe 2 fi lamaa ol kan galmeessisan %71 ture.
Barattoonnis qabxii qormaata isaanii karaa marsariitii
Eejansii Madaallii Barnootaa fi Qormaata Biyyoolessaa
http://app.neaea.gov.et yookin http://www.neaea.gov.et
akkasumas lakkoofsa ergaa gabaabaa 8181 irratti ID-
jechuun lakkoofsa ittiin qormaatama/admiishinii
barreessuun ilaallachuu danda’u

Qorichoota Yeroo Ulfaa Fudhatamuu Hin Qabne

1.NSAIDS(Aspirine,Diclofenac,Ibuprofen,Indome
thacin….etc): keessumaa torbee28 booda(3rd trimester).
Onnee daa’imaa irratti miidhaa qaba( closure of ductus
arteriosus)
2.Statins(Atrovastatine,Simvastatine,Levostatine…etc):
qorichootni kun kolestrolii haadhaa gadi buusu,
kolestrooliin ammoo guddina daa’imaaf barbaachisaadha
3.Warfarin: rakkoo dhalootaa fiduu danda’a( multiple birth
defects)
4.Testestrone: rakkoo dhalootaa fiduu danda’a
5.Misoprostol: ulfa irraa baasa( miscarriage)
6.Sulfamethoxale/trimethoprim(Bactrim): keessumaa
torbee 28 boodafudhatamuu hin qabu
7.Nitroimidazole(Metronidale and Tinidazole): keessumaa
torbee 12 jalqabaa irratti(1st trimester) fudhatamuu hin
qabu.
8.Griseofulvin: ulfa irraa baasa( spontanous abortion)
9.Methotrexate: rakkoo dhalootaa fida. Fkn ‘cleft palate’
10.Thalidomide: rakkoo dhalootaa fida. Fkn harkaa fi ykn
miilli uumamuu dhabuu ykn gabaabbachuu.
11.Estradiol
12.Clomiphene citrate: rakkoo dhalootaa fida
13.Medroxyprogestrone acetate: rakkoo dhalootaa fida
14.Vitamin A: ulfa baasuu danda’a, rakkoo dhalootaas ni
fida
15.Danazol: uumama sirna qaama walhormaata daa’imaa
dhalaa(durbaa) irratti rakkoo fida
16.Finasteride: guddina sirna walhormaata daa’ima
dhiirarrtti rakkoo fida
17.Tetracycline: rakkoo lafee fi ilkaan daa’imaa fida
18.Chloramphenicol: dhukkuba ‘gray baby syndrome’
jedhamu daa’imatti fida
19.Isoniazid: daa’imatti gaggabdoo fi miidhaa tiruu fida
20.Sodium Valporate: rakkoo sirna narvii daa’imaa fida
21.ACE inhibitors( Enalapril,Captopril,Lisinopril,….etc):
rakkoo guddina daa’imaa ,rakkoo dhalootaa fi du’aatii
daa’ima gadameessa keessaa fida
22.Lithium: xannacha tayroydii fi onnee daa’imaa miidha.
23.Phenytoin: ‘cleft lip/palate fida
24.Anticonvulstants(Trimethadione,Valporic
acid,Carbamazepine,):rakkoodhalootaa fidu
25.Androgens: rakkoo dhalootaa fidu
HUB: kanneen armaan olitti eerraman malee qorichootni
baayyeen yeroo ulfaafudhatamuu hin qabne jiru.

በወር አበባ ጊዜ የሚከሰት ህመም

ሴቶች የወር አበባ በሚያዩበት ጊዜ የሕመም ስሜት ሊከሰትባቸው
ይችላል፡፡ አብዛኛዎቹ ሴቶች ከወር አበባ መምጣት ጋር ተያይዞ የሆድ
ቁርጠት ሕመም ይኖራቸዋል፡፡
የሕመሙ መጠን ከሰው ሰው የሚለያይ ሲሆን አንዳንዴም የእለት ኑሮን
እስከማቃወስ ይደርሳል፡፡
በወር አበባ ጊዜ የሕመም ስሜት እንዲሰማ ተጋላጭነትን
የሚጨምሩ ሁኔታዎች፦
※ ዕድሜ ከ30 ዓመት በላይ
※ ጊዜውን ጠብቆ የማይመጣ ከሆነ
※ ልጅ ያልወለዱ ከሆነ
※ በወር አበባ ጊዜ ከፍተኛ ሕመም የሚሰማው የቤተሰብ አባል ካለዎት
※ ሲጋራ የሚያጨሱ ከሆነ ናቸዉ፡፡
በወር አበባ ጊዜ የሚከሰቱ የሕመም ምልክቶች?
★ የሆድ ቁርጠት
★ የማያቋርጥ ከዕምብርት በታች ያለ የሕመም ስሜት
★ ወደ ጀርባ ወደምጥ የሚሄድ ዓይነት ስሜት
ከዚህ በተጨማሪ አንዳንድ ሴቶች
* የማቅለሽለሽ
* ተቅማጥ
* የራስ ምታት
* ማዞር የመሳሰሉት ሊኖራቸው ይችላል፡፡
በወር አበባ ጊዜ የሚከሰትን ሕመም ለማስታገስ?
• የሞቀ ውኃ ያለበትን የውኃ መያዣ ላስቲክ በሆድዎ አካባቢ ማስቀመጥ
የሚሰማዎን ሕመም ያስታግሳል
• በኦሜጋ 3 (Omega 3) እና በቫይታሚን ኢ፣ቢ-6፣ቢ-1 (Vitamin B,
B-6, B-1) እና ማግኒዚየም (Magenesium) የበለፀጉ ምግቦችን
መመገብ ይመከራል
• የአልኮል መጠጦችንና ሲጋራ ማጨስን መስወገድ
• ጭንቀትን በተቻለ መጠን መቀነስ
• ለሕመም ማስታገሻነት የሚጠቅሙ መድኃኒቶችንም መጠቀም ናቸው፡፡
የህመም ስሜቱ እጅግ ከፍተኛ ከሆነ እና ለህመሙ መንስኤ በህክምና
የተረጋገጠ ምክንያት ካለ ከሀኪምዎ ጋር መማከር እና ተገቢዉን ህክምና
ማድረግ ይመከራል፡፡
መልካም ጤንነት!!

Dhiiguun Funyaanii /Funuunni/ Sababni Ka’umsa Isaa Maali?

Funyaan hiddoota dhiigaa qaqalloo fi baay’ee gara alaatti
dhiyaatanii jiran qaba. Kanaaf qaamota kanneen biroo irra
dhiiguuf saaxilamaadha. Yeroo baay’ee funyaan akka
dhiigu/funuunu kan taasisan wantoota lama, isaanis:-
qilleensa gogaa (hiddoonni dhiigaa xixiqqoon sun yoo
gogan salphaatti waan dhiiganiif) fi inni lammaffaa
tuttuqqaa funyaanii (yoo quba keenyaan keessa funyaanii
qulqulleessinu) dha.
Kanneen armaan olii kanaan alatti kanneen dhiiguu
funyaanii/funuunaaf sababa ta’uu malan.
– Sinusitis (dhukkuba saayinasii)
– Utaalloo ykn Qufaa
– Rukkuttaa (trauma)
– Keemikaalota funyaan tuqan akka amooniyaa
– Alarjiiwwan biroo tokko tokko
– Qorichoota akka Aspirin fayyadamuu
– Dhukkuboota itituu dhiigaa ittisuun nama dhiigsan
– Qoricha araadaaf oolu kookeenii (cocaine)
Kanneen biroo hedduun funyaan nama dhiigsan ni jiru
garuu isaan armaan olii kan yeroo baay’ee nama
funuunsanidha.
AKKAMIIN FUNUUNA DHAABUU DANDEENYAA?
1. Funyaan keenya quba gudaa fi quba elemtuu gidduutti
jabeessinee qabachuudhaan gara lafee jalatti argamuutti
gadi dhiibuu.
2. Gara fuulduraatti xiqqoo gadi jechuu. Gara dudduubaatti
jechuun dhiigni akka ujummoo nyaataa ykn ujummoo
qilleensaa seenu taasisa malee dhiiga dhaabuuf hin
gargaaru.
3. Gadi ciisuu dhiisuu. Funyaan keenyaa waan dhiigaa
jiruuf sadarkaa onnee olitti ( above heart level ) eeguu
qabna. Kanaaf gadi ciisuu dhiifnee taa’uu ykn yoo
dadhabne ammo mataa keenya ol qabannee ( 30 to 40
degree above horizontal) ciisuu.
4. Bishaan baay’ee dildllaa’aa ( cabbii yoo arganne
gaariidha) fuula fi funyaan keenya irratti naquu. Kunis
ujummooleen dhiigaa xixiqqoon akka kottoonfatan waan
gargaaruuf.

ተልባን መመገብ የሚያስገኘው 6 ጥቅሞች

1. ከፍተኛ የአሰር መጠን አለው!
ተልባ ሞሚ እና ኢሞሚ የሆኑ ቃጫዎችን በውስጡ በከፍተኛ መጠን የያዘ
ሲሆን ይህም አንጀት ላይ ያሉ አላስፈላጊ ቆሻሻዎችን
ያስወግዳል፤ሰውነታችን ውስጥ ያሉ ጮማዎችንም ይቀንሳል።
2.ኮልሰትሮልን ይቀንሳል!
ተልባ በውስጡ በሚገገኛ omega 3 አማካኝነት መጥፎ ኮልሰትሮል
(low density lipoprotein, LDL)እንዲቀንስ ያደርጋል በዚህም የልብ
እና የደም
ግፊት በሽታ ተጋላጭነትንም ይቀንሳል።
3፡ካንሰርን ይከላከላል!
በJournal of clinical cancer research ላይ እንደታተመው የተልባ
ፍሬ የጡት ካንሰር ተጋላጭነት እንደሚቀንስ አውጥቶል፡፡በተልባ ፍሬ
ውስጥ
የሚገኙት 3ቱ ሊጋኖች በአንጀት ላይ በሚገገኙት ባክቴርያዎች አማካኝነት
ወደ ኢንትሮላክቶን እና ኢንትሮሲኮል በመቀየር ሰውነት ውስጥ ያሉ
ሆርሞኖችን እንዲመጣጠኑ ያረጋል
4፡ኦሜጋ 3ን (alpha linolenic acid)!
※ ውስጡ ስለያዘ በሽታን የመከላከል አቅምን እንዲገነባ ይረዳል።
※ የልብ ምት እንዲስተካከል እና የልብ ጡንቻ መቆጣት እንዳይኖር
ይረዳል፡፡
※ በማረጥ ጊዜ ያለ ህመምን ይቀንሳል፡፡
※ በተጨማሪ የወር አበባ ኡደትን ያስተካክሉ፡፡
5. ቁርጠትን እና የሆድ መነፋትን ይቀንሳል፡፡
6. የአጥንት መገጣጠሚያ (ቁርጥማት) ህመሞችን ያስታግሳል!
※ በውስጡ ኦሜጋ 3 ስለያዘ ነጭ የደም ሴሎች በብዛት እንዲመረትና
ህመሙ እንዲቀንስ ይረዳል፡፡
7. አሁኑኑ ይሞክሩት… ሼር ያድርጉት
መልካም ጤንነት!!

አልማዝ ባለጭራ

በግማሽ የሰውነት ክፍል ላይ በድንገት የሚወጣ ሽፍታ ሲሆን ብዙዉን ጊዜ
ሽፍታው መስመር ይዞ ውኃ ቋጥሮ በጣም የሚያም ነው፡፡ በየትኛዉም
የሰዉነት ክፍል ላይ ሊወጣ ይችላል አብዛኛውን ጊዜ ግን በጀርባ፣
በማጅራት፣ በደረት ወይም በፊት ላይ ይወጣል፡፡ በአገራችን አባባሉ
ሳይንሳዊ መሰረት ባይኖረውም አልማዝ ባለጭራ እየተባለ ይጠራል።
የአልማዝ ባለጭራ በሽታ ዋና መንስኤ ጉድፍን የሚያስከትለው ቫሪሴላ
ዞስተር ቫይረስ (Varicella Zoster Virus) ነው ፡፡ ህመሙ ምንም እንኳን
ለህልፈተ ህይወት ባይዳርግም ከፍተኛ ስቃይ/ህመም ሊያመጣ ይችላል።
የህመሙ ምልክቶች
※ ብዙዉን ጊዜ በአንዱ የሰዉነት ክፍል በኩል/በቀኝ ወይም በግራ በኩል/
የሚታይ ነው።
※ የማቃጠል፣ ማሳከክ
※ የመደንዘዝ ወይም መጠቅጠቅ ህመም
※ የጡንቻ ህመም (ድካም)
※ ህመሙ ከተከሰተ ከጢቂት ቀናት በኃላ ቀይ ሽፍታ መከሰት/ መጀመር
※ ትኩሳት
※ የራስ ምታት የመሳሰሉት ናቸው።
ተጋላጭነትዎን የሚጨምሩ ነገሮች
※ ከዚህ በፊት ጉድፍ የነበረባቸውን ሰዎች
※ የተወሰኑ የህመም አይነቶች እንደ ካንሰር፣ ኤች አይቪ፣ ስኳርና ሌሎች
የሰዉነትን የበሽታ መከላከል አቅም የሚቀንሱ ህመሞች ካሉ
※ ዕድሜያቸው 50 ዓመትና ከዚያ በላይ ሲሆን
መፍትሄ
※ ወደ ቆዳና አባለዘር ሐኪም መሄድ
※ ሕክምናው ከሐኪም ጋር በመነጋገር የሚካሄድ ሲሆን የተለያዩ
አማራጮች ያሉት ነው፤ የአልማዝ ባለጭራ (ኸርፐስ) በቫይረስ አማካኝነት
የሚከሰት እንደመሆኑ ጨርሶ ከሰዉነት ዉስጥ የሚያስወጣ መድሃኒት
የለም ቢሆንም አንዳንድ ሁኔታውን ለማቅለል የሚታዘዙ የፀረ ቫይረስ
መድኃኒቶች አሉ።
በአፍም ሆነ በቅባት መልክ የሚወሰዱ መድኃኒቶች ቁስሉ ወዲያው
እንደጀመረ ቶሎ መውሰድ አለባቸው፤ በፍጥነት ለማገገም ይረዳሉ።
በተጨማሪም – ህመምና ሽፍታ በአይን ዙሪያ ከወጣ ይህ አይነት
እንፌክሽን ካልታከመ የማይመለስ ጉዳት በአይን ላይ ሊያመጣ ይችላል።
መልካም ጤንነት!!

Namoota Hirribni Dideef

1. Sa’atii walfakkaataatti gara siree ba’aa
2. Ciisuu keessaniin dura aannan ho’aa dhugaa
3. Bishaan ho’aan qaama dhiqadhaa ciisaa
4. Kitaaba dubbisaa ciisaa
5. Sa,aatii ammaa ammaa hin ilaaliinaa
6. Nyaata baay’ee yokaan ulfaataa ciisuu keessaniin dura
hin nyaatiinaa
7. Muuziqaa waan sagalee qaban of irraa fageessaa
8. Warri muuziqaa jaallattan ammo classical dhaggeefataa
ciisaa
9. Bakkeewwa hedduu jaallattan suura isaanii
maxxanfadhaa
10. Ifa mana ciisicha keessaa balleessaa
11. Bunaa fi waantoota isa fakkaatan ciisuu dura hin
fudhatinaa
12. Rafuun dura sochii qaamaa taasisaa.